“`html
Sağlık Bakanlığı’nın en son yayımladığı istatistik raporuna göre, Türkiye’de 2024 yılı itibarıyla toplam 1 milyon 436 bin 686 sağlık çalışanı görev almaktadır. Mezun oldukları sağlık okullarıyla birlikte, Bakanlık tarafından tanınmayan ve “diğer sağlık personeli” kategorisinde yer alan çalışanların oranı yüzde 20’yi aşarak 290 bin 415 kişi olmuştur. Ayrıca, sağlık kurumlarında görevli olan, çoğu sağlık alanında eğitim almamış olan kişilerin “diğer personel ve hizmet alımı” olarak sınıflandırıldığı görülüyor. Bu grubun toplam içindeki oranı ise yüzde 35’i (505 bin 905 kişi) geçiyor. Bunun yanı sıra, toplam sağlık çalışanları arasında 107 bin 14 uzman hekim, 54 bin 939 pratisyen hekim, 50 bin 434 diş hekimi, 42 bin 324 eczacı, 264 bin 857 hemşire ve 61 bin 618 ebe bulunmaktadır.
Özel Sektörde Çalışma Durumu
Uzman hekimlerin %31’i (32 bin 808), pratisyen hekimlerin %10’u (5 bin 539) ve hemşirelerin %14’ü (37 bin 437) özel sektörde görev yapmaktadır. Çoğu özel hastanelerde çalışan bu sağlık profesyonellerinin tamamı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında “hizmet akdi” ile çalıştırılmamaktadır. Bu durumu, özel sektörde hekimlerin çalışma yöntemlerindeki farklılıklar daha karmaşık hale getiriyor. Hemşire, ebe ve pratisyen hekimlerin çoğu, “işçi” tanımıyla çalıştırılmakta, ancak uzman hekimler daha farklı koşullarda istihdam edilmektedir.
Fatura vs. Serbest Meslek Makbuzu
Özel hastanelerde çalışan bazı uzman hekimler, kendi adlarına şirket kurarak 5510 sayılı yasaya göre bağımsız olarak hizmet vermektedir. Bu hekimler, özel hastanelere fatura karşılığında çalışmaktadır. Ayrıca, muayenehane hizmeti sunan bazı uzman hekimler, serbest meslek makbuzu ile gelir elde etmektedir. Bu iki grup, tıpkı taşeron çalışanlar gibi yasal ve sosyal haklar açısından birçok kayıpla karşı karşıyadır.
Gelecek Beklentileri ve Yasalar
24 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe girecek olan 7557 sayılı yasa, özel hastanelerde çalışan hekimlerin “işçi” statüsünde çalıştırılmasını sağlayacaktır. Bu düzenleme, mevcut hekimlerin çalışma koşullarını iyileştirmeyi hedeflemektedir. Ayrıca, 30 Ocak 2025 tarihinde yayımlanan “Özel Hastaneler Yönetmeliği”nde belirtilen standartlara uyum sağlamaları için son tarih 1 Haziran 2026 olarak belirlenmiştir.
Zorlaşan Çalışma Koşulları
Son yıllarda özel hastanelerde çalışan uzman hekimlerin karşılaştıkları sorunlar giderek artmaktadır. Ülke genelinde artan yaşam maliyetleri ve sağlık sigortası kapsamındaki hastaların ekstra ücretlerle karşılaşması, özel hastanelere yapılan başvuruları olumsuz etkilemiştir. 2010 yılında özel hastanelere yapılan başvuruların oranı yüzde 26 iken bu oran 2024 yılı itibarıyla sadece yüzde 10’a gerilemiştir.
Çözüm İçin Adımlar
Bu karmaşık durumun uzun vadede daha büyük işsizlik sorunlarına yol açabileceği öngörülmektedir. Bu nedenle, sağlık meslek örgütleri bir araya gelerek durumu araştırmalı ve ortak çözüm önerileri geliştirmelidir. Türk Tabipleri Birliği (TTB) gibi kuruluşlar, hem mevcut çalışanları hem de gelecekteki sağlık hizmetlilerini kapsayan stratejiler geliştirmelidir.
Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu’nun bianet’te yayımlanan diğer yazılarını görmek için lütfen tıklayın.
(OH/TY)
“`